Make Mine Marvel!

Μια εκδοτική και ένα universe σε σύγχυση...

To 2000, η πρώτη ταινία των Χ-Μen ήταν γεγονός και ο ενθουσιασμός μου στο ζενίθ. Πέρασαν 17 χρόνια και τώρα πια ψάχνω εποχή του χρόνου που να μην έχει τηλεοπτική η κινηματογραφική μεταφορά ήρωα της Marvel!

Υπήρξε μια εποχή, που ο Daredevil κινούταν μέσα σε σελίδες και οι Fantastic Four ήταν επιτυχημένο comic και όχι κινηματογραφική φάρσα. Με τον καιρό, τα δεδομένα άλλαξαν. Οι ταινίες, σταδιακά, κέρδισαν το ενδιαφέρον του marketing, σε σημείο που πλέον οι ηθοποιοί είναι πιο δημοφιλείς από τους χαρακτήρες που υποδύονται. Στο μεταξύ, κάτι η αναζήτηση του Hollywood για μια νέα δεξαμενή κερδοφορίας, κάτι η παρατεταμένη απεργία των σεναριογράφων, στα τέλη της δεκαετίας του 2000, οδήγησαν τα mainstream comics και ιδίως το υπερηρωικό είδος, να απορροφηθεί από το σελιλόιντ. Κάπες, υπερδυνάμεις και μάσκες, είχαν έτοιμο κοινό, χαρακτήρες και πλήθος ιστοριών, όσα χρειάζονται για εισπρακτική επιτυχία.

Στη Marvel το κατάλαβαν νωρίς κι έτσι οι κινηματογραφικές business ξεκίνησαν καλά, με 19 ταινίες να κάνουν πρεμιέρα στις σκοτεινές αίθουσες μεταξύ 2000-2009. Το 2009 έμελε να είναι έτος-ορόσημο για την κολοσσιαία εκδοτική. Έναντι του ποσού των 4 δις δολαρίων, η Disney εξαγόρασε τα δικαιώματα χρήσης των περίπου 6.000 χαρακτήρων της Marvel, δηλαδή περισσότερων χαρακτήρων από την ελληνική, τη σκανδιναβική και τη μεσοποτάμια μυθολογία μαζί! Αν το ποσό εξαγοράς σας φαίνεται… marvelous, σκεφτείτε ότι από τότε, μόνον από τα εισιτήρια στους σινεμάδες παγκοσμίως, οι ταινίες της Μarvel έκαναν ταμείο 8 δις $.

Οι ταινίες και όοοολα τα επακόλουθα φληναφήματα, βγάζουν χρήμα και, αν μη τι άλλο, η Disney το ξέρει. Σε 8 χρόνια, 23 φιλμ “Marvel θεματικής” έχουν δει το σκοτάδι των αιθουσών προβολής και μέχρι να κλείσει δεκαετία από την εξαγορά, αναμένονται άλλες 15! Στο τηλεοπτικό σύμπαν, τα πράγματα είναι ακόμη πιο οργιώδη. Από το 2013, δηλαδή εδώ και μόλις τέσσερα χρόνια, έχουμε 6 ongoing σειρές, μια λίγων επεισοδίων και, προς το παρόν, έχουν ανακοινωθεί τέσσερις ακόμη.


Η βαρύτητα που επέδειξε για τις ταινίες ο νέος κάτοχος των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας των χαρακτήρων της Marvel, ήταν αντιστρόφως ανάλογη αυτής που επενδύθηκε για το παραδοσιακό τμήμα της εξαγορασμένης εταιρίας, τα comics. Αρκετές αλλαγές και στο έμψυχο δυναμικό, επέφεραν ύφεση στο επίπεδο δημιουργίας. Η πτώση της ποιότητας της δουλειάς στα έντυπα και στην πλειοψηφία των τίτλων, οδήγησε σε μια σειρά χαζών και επιπόλαιων κινήσεων. Θάνατοι και νεκραναστάσεις χαρακτήρων, ανούσια storylines, παιδαριώδη crossovers, αναίτια sequels επιτυχημένων τίτλων, αχρείαστα renumbering, ανακάτεμα τράπουλας με αντικατάσταση χαρακτήρων (με έμφαση στο diversity και το μεθοδευμένο politically correct), έκδοση πολλών νέων σειρών με μικρή διάρκεια ζωής και δημιουργία νέων ηρώων, είναι μερικές – καλά, μπορεί και όλες – από τις κινήσεις που επιχείρησε η εταιρία, προκειμένου να αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού. Ξέχασε, βέβαια, την πιο σημαντική: ΝΑ ΜΑΣ ΠΕΙ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑ!

Το χάλι αποτυπώνεται και στις πωλήσεις. Το τελευταίο καταμετρημένο εξάμηνο, (Σεπτέμβριος 2016 – Φεβρουάριος 2017), βάσει του comichron.com, κανένας τίτλος της MARVEL, με εξαίρεση το CIVIL WAR II, δεν καντάφερε να κάνει back to back στο top 10. Ακόμη και τίτλοι που βρέθηκαν ψηλά στη λίστα πωλήσεων τον ένα μήνα, δεν κατάφεραν να μπουν καν στη δεκάδα τον επόμενο. Για παράδειγμα, το U.S. AVENGERS, το οποίο με το πρώτο τεύχος, τον Ιανουάριο του 2017, ήταν Νο 1 σε πωλήσεις, με 110.729 αντίτυπα, το δεύτερο τεύχος τον ίδιο μήνα κατρακύλησε στη θέση 94 με 29.523 πωλήσεις και τελικά το τρίτο τεύχος τον Φεβρουάριο έφτασε στη θέση 111, με κάτι παραπάνω από 19.000 πωληθέντα τεύχη. Αξίζει, δε, να σημειωθεί ότι οι περισσότεροι τίτλοι της Marvel που συναντάμε στην πρώτη δεκάδα κάθε μήνα, είναι πρώτα τεύχη νέων σειρών, ή παλαιών που ξαναξεκινούν.
Αποδεικνύεται, λοιπόν, ότι η εταιρία ποντάρει στην εικόνα των ηρώων της, που πουλάει πιο πολύ από το περιεχόμενο και γι’ αυτόν τον λόγο το περιεχόμενο υπολείπεται σε ποιότητα. Δεν έχει σημασία πια τι comics θα πουληθούν, αρκεί να πουληθούν έστω και λίγα, αρκεί η τηλεόραση, ο κινηματογράφος και τα συμπαρομαρτούντα gadgets να πάνε καλύτερα σε πωλήσεις. Η εταιρία, βέβαια, δεν είναι ευαγές ίδρυμα και καλά κάνει και κοιτάει το κέρδος της. Εμείς, όμως, τί φταίμε;


Η στάση της Marvel/Disney δημιούργησε μια νέα εποχή στη διαδικασία ανάγνωσης. Ο αναγνώστης δεν είναι πρώτα φίλος των comics, αλλά καταναλωτής του franchise. Κάθε τεύχος αντιμετωπίζεται ως τμήμα του προϊόντος, όπως το t-shirt και η παγοκυψέλη σε σχήμα κεφαλιού του Wolverine. Τα comics της Marvel, με ελάχιστες εξαιρέσεις, δεν αποτελούν πια έργα μιας Τέχνης, αλλά έντυπες σαπουνόπερες. Αναμενόμενο, λοιπόν, μετά το πρώτο τεύχος νέας σειράς, ή μετά τη λήξη του εκδοτικού event, που με το ζόρι έπρεπε να πειστούμε ότι είναι σημαντικό να διαβάσουμε, ο κόσμος να γυρνά την πλάτη σε μια ακόμη ξαναζεσταμένη ιστορία με μπράτσα και υπερδυνάμεις.

Πρέπει να κατανοήσουμε ότι περάσαμε σε μια νέα εποχή για το mainstream comic. Η μεταφορά από τις σελίδες στην οθόνη, δημιούργησε νέες συνθήκες στην επιλογή και αποδοχή των προϊόντων διανοίας, η οποία συνέπεσε με την ήττα της διαδικασίας της ανάγνωσης. Η πλειοψηφία προτιμά να δει μια σειρά 10 επεισοδίων από το να διαβάσει έναν τόμο 200+ σελίδων. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ανάγνωση απαιτεί άλλου είδους συνδιαλλαγή με τον δημιουργό. Η μεταφορά ενός έντυπου έργου στην οθόνη, καλύπτει κυρίως τη διασκέδαση.

Αυτή η έκπτωση της διαδικασίας οφείλεται στα νέα αναγνωστικά ήθη που η Marvel προσπάθησε να διαμορφώσει. Στην προσπάθεια να μετατρέψει τους θεατές σε αναγνώστες, επέβαλε την κυριαρχία εκμοντερνισμένων βραχύβιων τίτλων, με πολλή προώθηση και καθόλου πλοκή, ανάπτυξη χαρακτήρων ή νόημα. Τελικά, όχι μόνον δεν το κατάφερε, αλλά έχασε και το υπάρχον κοινό.

Εν κατακλείδι, η κλασική Marvel, δεν υπάρχει πια και, ενδεχομένως, καλώς δεν υπάρχει. Δεν είναι μόνο οι κακές της ιστορίες, ή η επένδυση σε άλλα Μέσα. Στη νέα, υπό διαμόρφωση αναγνωστική εποχή, η εκδοτική πειραματίζεται. Κάποια στιγμή θα βρει τη νέα της ταυτότητα και, ίσως, να μιλάμε για ένα νέο golden age. Ως τότε, υπομονή, Netflix, Fox και Μake Μine Marvel.

  • UltimateFrisbee

    Δεν έχω χειρότερο από τα crossover και τα event. Ένας κακός τίτλος είναι ένας κακός τίτλος – τον προσπερνάς και πας στον επόμενο και ευτυχώς υπάρχουν ακόμα μερικοί καλοί δημιουργοί που αξίζει να διαβάζει κανείς τα κόμικ τους. Αλλά τους αναγκάζουν να εντάσσουν συνεχώς την ιστορία τους σε μεγάλα event όπου για να καταλάβεις τι συμβαίνει στο κόμικ που διαβάζεις, πρέπει να διαβάσεις την βασική ιστορία και για να καταλάβεις την ιστορία πρέπει να διαβάσεις τα υπόλοιπα tie-ins και για να καταλάβεις τα tie-ins πρέπει να διαβάσεις εκατό άλλες σειρές και άντε μου και στο διάολο πια. Το σύμπαν της μάρβελ πρέπει να ανακτήσει πάλι κάποιου είδους γραμμικότητα, τα νήματα των ηρώων πρέπει να ξεμπλέξουν μεταξύ τους και οι ongoing τίτλοι πρέπει να μην είναι πάνω από 50 τη φορά.

  • Aris Kotsis

    Κάποιες σχετικές σκέψεις
    – Δεν είμαι βέβαιος ότι και πριν την εξαγορά της από τη Disney η Marvel εβγαζε και τόσο καλύετρα comics συνολικά. Οτι εκεί αλλαξαν τα πάντα… Ίσα ισα νιώθω πως υπήρχαν δείγματα και από πριν για το που πάμε.
    – Αναφέρεις “Αρκετές αλλαγές και στο έμψυχο δυναμικό”. Από περιέργεια. Έχεις κάποια συγκεκριμένη κατα νου;
    – αυτό που λες με τα νο1 το βλέπω και αλλιώς. όλο αυτό το κολπάκι με το renumbering δουλεύει για τα πρώτα τεύχη. Βρισκονται 110000 ατομα να παρουν το US Avengers #1. και θα βρεθούν και 90000 να παρουν το HULK #1 και 70000 να πάρουν το HAWKEYE #1 48000 και 52000 να πάρουν το (θεε μου φυλαγε) STARLORD #1. Μην ξεχνάμε την ευθύνη που έχουμε για αυτό σαν αγοραστές/καταναλωτές. Μου κάνει εντύπωση που δεν κάνει renumbering κάθε τρίμηνο.
    -“ότι η εταιρία ποντάρει στην εικόνα των ηρώων της, που πουλάει πιο πολύ από το περιεχόμενο “, “Η στάση της Marvel/Disney δημιούργησε μια νέα εποχή στη διαδικασία ανάγνωσης. Ο αναγνώστης δεν είναι πρώτα φίλος των comics, αλλά καταναλωτής του franchise.” δε θα μπορούσες να με βρεις πιο σύμφωνο στο ότι αυτό είναι το πρόβλημα. Αλλα δυστυχώς για αυτό ευθυνόμαστε ως αναγνώστες και δυστυχώς το πρόβλημα προυπάρχει της Disney. Υπήρχε αυτή η κατασταση και η Marvel/Disney το εκμεταλλεύτηκε. Φερθήκαμε ως καταναλωτές franchise, αδιαφορήσαμε για το περιεχόμενο σε σχέση με την εικόνα του ήρωα και τώρα πληρώνουμε τα σπασμένα, επειδή η Marvel το πήρε χαμπάρι. Και οσυιαστικά όπως λες και συ τα νέα ήθη της επιτρέπουν να αδιαφορεί.
    – Μην ξεχνάμε και τα προβλήματα του απέναντι που δημιούργησαν μια εικόνα “σχετικής ευημερίας” και κουκούλωσαν προβλήματα. Και πάλι ως αναγνώστες επιμείναμε στο “ψευδοδιπολο Marvel/DC” βάζοντας και μια νότα Image για την επίφαση του diversity.

  • panpap

    Σαφώς και υπήρχαν δείγματα από πριν, αλλά η έμφαση στο κινηματογραφικό σκέλος δόθηκε μετά την εξαγορά.
    Στο μυαλό μου είχα την απομάκρυνση του Quesada από τη θέση του editor in chief το 2011 μετά από 11 χρόνια καθώς και το γεγονός ότι πολλοί επιτυχημένοι καλλιτέχνες δεν ξανασυνεργάστηκαν με την εκδοτική (πχ Ennis, Brubaker, Straczynski κλπ).
    Η εκδοτική διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό τους αναγνώστες της, ιδίως τους νέους. Η ευθύνη μας ως καταναλωτών έχει να κάνει με τη διαιώνιση της κατάστασης, δηλαδή με τη συνέχεια της αγοράς κακοφτιαγμένων τίτλων. Πλην όμως, συχνά η αγορά, ιδίως των πρώτων τευχών, χαρακτηρίζεται και καθοδηγείται από περιέργεια ή/και την ελπίδα ότι ο τίτλος δεν θα είναι μια ακόμα πατάτα. Οι “απέναντι” άρχισαν και αυτοί να επενδύουν στις ταινίες, αλλά τουλάχιστον κάποιοι από τους τίτλους τους διατηρούν σταθερά υψηλό επίπεδο, μιλώντας πάντα για το υπερηρωικό mainstream comic, του οποίου οι δύο εταιρίες κατέχουν αν όχι το σύνολο, κάτι λιγότερο από αυτό. Τα tricks του marketing, δεν θα καταφέρουν να ξεγελάσουν για πολύ το κοινό, ήδη άλλωστε οι πωλήσεις δείχνουν την κατάσταση, γι’ αυτό και η εταιρία φαίνεται να κάνει την αυτοκριτική της μέσω δηλώσεων στελεχών σε συνεντεύξεις. Ίδωμεν!

  • panpap

    Δεν έχεις άδικο, αλλά αυτό συνέβαινε και παλαιότερα. Θυμάσαι τους αστερίσκους και εκείνα τα κουτάκια με τις παραπομπές σε άλλο τεύχος, άλλου τίτλου, άλλου χρόνου κ.ο.κ.; Καταλαβαίνουμε ότι η εταιρία κοιτάει να αυξήσει τις πωλήσεις και να δημιουργήσει ανταγωνισμό μεταξύ των δικών της brands, οκ, αυτή την πολιτική ακολουθεί, σεβαστό. Τουλάχιστον ας είναι κάτι που αξίζει να ξοδέψει κανείς τα λεφτά του, διαφορετικά να τα φάει κάπου άλλου, που τουλάχιστον θα του μείνει η χαρά.

  • Carrot of death

    Νομίζω ότι το μεγάλο πρόβλημα των εταιρειών και οχι μόνο της μάρβελ αλλά και των άλλων είναι ότι δεν ενδιαφέρονται για να δώσουν κάτι στο κοινό αλλά για να σπρώξουν μαζικά ενα τσουνάμι τίτλους στους retailers, γνωρίζοντας ότι οι παραγγελίες είναι de facto πωλήσεις στα chart, Αποτέλεσμα οχι μονο τα πολλά #1 αλλά και τα χαζά variants μπας και πιάσει η σειρά και εξαργυρώσει ο retailer πολλαπλά την αξία τους στο μέλλον. Ας τα πάρουν οι retailers και ας τα κάνουν ότι θέλουν μετά. Το ότι είναι πολύ trigger happy η βιομηχανία οφείλεται και στους πιο αναλώσιμους δημιουργούς, με όλον τον σεβασμό δεν υπάρχουν τα powerhouses του παρελθόντος εφόσον υπάρχει μια διεθνής δεξαμενή και δεν περιοριζόμαστε σε εναν Romita και εναν Kirby πχ.Ενα άλλο πρόβλημα είναι ότι πολλοί σχεδιαστές πλέον μη αμοιβόμενοι ικανοποιητικά ως μη powerhouses δεν ενδιαφέρονται να υπηρετήσουν την ιστορία αλλά να πουλήσουν και ενα original art που θα τους δώσει λεφτά από t-shirts, υπογραφές στα conventions κτλ. Δεν είναι τυχαίο ότι τα κόμικ βρίθουν ποζεράδικων splash pages που χαλάνε την ροη της ιστορίας. Το δε κοινό ας μην το συζητήσουμε καν, είναι ομογενοποιημένο φουλ από την εποχη των specialty stores πράγμα θανάσιμο για την τέχνη μακροπρόθεσμα. Επίσης είναι και το τελείως τυχαίο, πχ το Conan των Roy Thomas και Barry Windsor Smith ήταν να κοπεί μετά το 6ο τεύχος, αν υπήρχαν οι σημερινές συνθήκες θα είχαμε χάσει έναν από τους πιο ιστορικούς τίτλους όλων των εποχών. Ίσως η σημερινή marvel να εκοβε μαχαίρι ενα daredevil αντι να το δώσει σε εναν νεαρό ονόματι Frank Miller (μιλαμε για απελπιστικά χαμηλών πωλήσεων τίτλο ως τότε)…

  • Deadman

    Συγχαρητήρια για το άρθρο.Το βρίσκω πραγματικά ολόσωστο.Δυστυχώς το μεγαλύτερο θύμα αυτής της τακτικής είναι οι X-Men.

  • panpap

    Να ‘σαι καλά …Deadman!

  • panpap

    Ίσως τελικά οι μόνοι ρομαντικοί στα comics να παραμένουν οι αναγνώστες. Άλλωστε οι αναγνώστες πάντα θα γκρινιάζουμε για κάτι. Ωστόσο, buisness is buisness, παραγωγοί, δημιουργοί και πωλητές κοιτούν το συμφέρον τους και είναι λογικό. Εφ’ όσων δεν μπορούμε να περιμένουμε πια πολλά από τους εκδοτικούς κολοσσούς, ας εξετάσουμε άλλες εκδοτικές προσπάθειες και ας αντιμετωπίσουμε τα προϊόντα της εταιρίας ως απλά pop culture items / merchandises.